سید هادی خامنه ای: مباحث اخلاقی توسط حوزه های علمیه به فراموشی سپرده شده است/ سقوط جامعه معلول سقوط اخلاق و معرفت است

کانون نواندیشی دینی مدارا _شفقنا- دبیرکل مجمع نیروهای خط امام گفت: سقوط جامعه ما معلول سقوط اخلاق و معرفت در جامعه است که به فراموشی سپرده شده و در حد توصیه های اخلاقی در منبرها و سخنرانی ها تنزل یافته است.

به گزارش خبرنگار شفقنا، حجت الاسلام والمسلمین سید هادی خامنه ای در مراسم احیای شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان در هیئت دارالزهرا(س) پیرامون اهمیت دعا و نگاه به ادعیه صحبت کرد و اظهار داشت: در نگاه اول، ما بوسیله دعا از خدا درخواست طلب و رفع نیاز می کنیم؛ شاید انسان در تشخیص نیازهای واقعی خود توانایی لازم را نداشته باشد و به همین دلیل گفته می شود، بهترین دعا آن است که از جانب خدا یا از لسان ائمه اطهار(ع) بیان شده باشد چون آنها بهتر می دانند که نیاز واقعی بشر چیست.

او تصریح کرد: نیازهای واقعی بشر آن دسته از نیازهایی است که در جهت کمال انسان و سیر او به سوی خدا موثر و مفید باشد اما در جامعه در بخش تشخیص نیاز دچار بحران هستیم و در تشخیص ها انحراف وجود دارد به این معنا که بسیاری از افرادی که باید دردهای اجتماعی و روانی مردم را درمان کنند در تشخیص دردها دچار اشتباه هستند و نسخه های درمانی غلط و انحرافی می دهند.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام بیان داشت: متاسفانه جامعه ما هم در بخشی از مسائل درمانی مباحث اجتماعی و روانی خود دچار اطبایی هستیم که خودشان بیش از همه دردمند هستند و نیاز به درمان دارند.

او با بیان اینکه فلسفه خلقت انسان با توجه به ضعفها و کمبودها و نقص های انسان می تواند مشخص کند که برای رسیدن به کمال چه چیزهایی نیاز دارد، گفت: بر این اساس بهترین دعا، دعایی است که با راهنمایی خدا از طریق پیشوایان بزرگ دین به ما پیشنهاد شده باشد که آن تحت عنوان ادعیه ماثوره یاد می شود.

خامنه ای در ادامه به خواص دعا اشاره کرد و ابراز داشت: وقتی انسان نیاز واقعی خود را مطرح و از خدا می خواهد اولا به این وسیله بین خود و خدای خویش ارتباط برقرار می کند و ثانیا خود انسان به آن نیازها توجه کرده و در ذهن او تمرکز پیدا می کند.

او به بیان نگرش سوم به دعا پرداخت و عنوان کرد: انسانی که می فهمد چه می خواهد و چه می گوید و از خدا چه چیزی طلب می کند، وقتی نیازها در نظرش اهمیت یافت در جهت این نیازها خود را موظف می بیند و کوشش می کند.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام تصریح کرد: معنای خواهش و تمنا از خداوند این نیست که من جایی بدون حرکت بنشینم و خداوند نعمتها را به من بدهد.

او نگاه چهارم به دعا را تبیین کرد و گفت: وقتی انسان به موقعیت و شرایط خود و امکانات الهی توجه پیدا می کند، خوبخود به خداوند توجه پیدا می کند. نتیجه توجه به خدا، توجه به خصوصیات اوست.

خامنه ای با بیان این مطلب که در دعای جوشن کبیر به هزار ویژگی خداوند اشاره شده است، ابراز کرد: اینها خصوصیات بسیار مهمی است که خداوند با این ویژگی ها به بشر معرفی می شود، خدایی که قدرت و علم او نامحدود و صفاتش عین ذاتش است.

او افزود: صفات خداوند برای این نام برده می شود که انسان با اطمینان و قوت قلب بیشتری، نیازهای خود را از خداوند طلب کند و مطمئن باشد که اگر بکوشد و همت کند به مقصود خواهد رسید.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام با ذکر این نکته که برداشت ما از دعا صحیح نیست، خاطرنشان کرد: گمان می کنیم دعا به معنای چیزی خواستن از خداست درحالیکه اینگونه نیست؛ بخش اعظمی از ادعیه و دعاها، وصف الهی و اعتراف به خصوصیات خداوند در خلقت و مدیریت جهان هستی است.

او افزود: اوایل دعای کمیل که یادگار امیرالمومنین(ع) است، وصف خداوند است، اعتراف به بزرگی خدا، کرامت و قدرت الهی و اعتراف او به همه جهات هستی است ضمن اینکه از عجز و ناتوانی خود هم سخن به میان می آورد و البته نیازهایی را مطرح می کند که بسیار متفاوت از نیازهای روزمره ماست.

خامنه ای ابراز داشت: در یکی از دعاهای ماه مبارک رمضان از خداوند می خواهیم که به ما زیرکی و هوشیاری عطا کند، این دعا از آن جهت است که زیرکی می تواند در خدمت باطل قرار گیرد. ما هوشیاری در راه حق می خواهیم که سبب سعادت جامعه شده و خیر و خوبی به همراه داشته باشد.

او فریب را مشکل عمده جامعه و نیز انبیا و اولیای الهی دانست و افزود: توضیح مسائل ضروری مردم مشکلی ندارد بلکه مشکل اینجاست که طرفداران باطل، مرتب در جهت فریبکاری و مغلوب جلوه دادن حق تلاش می کنند.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام ، تسلط بر دستورات خدا و توجه به آنها شرط اول برای اقامه احکام الهی دانست و عنوان کرد: اقامه مسئولیتی بزرگتر از اطاعت است و با اطاعت امر خدا طبعا متفاوت است.

او یکی از امور مهم و مسائل اصلی کار انبیا را اقامه قسط برشمرد و خاطرنشان کرد: اقامه قسط متفاوت از اجرای قسط و به معنای ایجاد ساختاری برای عمل به عدالت است. در دستگاههای اداری یک کشور باید همه عادت کنند و یاد بگیرند با مردم به عدالت برخورد کرده و ستم نکنند، سر مردم را کلاه نگذاشته و عمر مردم را با ایجاد صفهای طولانی به هدر ندهند. چیزی که ما در جامعه نمی بینیم.

خامنه ای به اهتمام مردم به تلاوت قرآن در ماه مبارک رمضان اشاره کرد و افزود: در طول سال شاید هفته ای یکبار در جلسات قرآن شرکت می کنیم اما در ماه مبارک رمضان مقیّد هستیم که هرشب یک جزء قرآن را تلاوت کنیم، البته تلاوت قرآن امر خوبی است اما بدون توجه به معنا و مفهوم آن معلوم نیست کار موثر و مفیدی باشد.

او یاد خدا را با درنظرداشتن جمع صفات و خصوصیات او برای انسان مفید دانست و ابراز داشت: جایی که خداوند انسان را خلیفه خود در روی زمین معرفی می کند یعنی باید صفاتی از خداوند را داشته باشد لذا در روایت داریم که می گوید: تخلق به اخلاق الهی پیدا کنید.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام با اشاره به اعتقاد شیعیان به عدل به عنوان یکی از اصول دین تصریح کرد: ما انسانها باید مطابق با ناموس هستی انجام وظیفه کنیم طبیعتا ما هم باید عدالت را برقرار کنیم، اجرانکردن عدالت در همه ارکان هستی تخطی و تخلف از نوامیس و قوانین حاکم بر هستی است و در این جهت تفاوتی میان رئیس و مرئوس نیست.

او ادامه داد: ذکر خدا جایی فضیلت است که ما را به یکایک صفات خداوند متوجه کند و وظیفه ما را در هریک از اینها مشخص سازد و لذا در دعای یکی از روزهای ماه مبارک ر مضان از خداوند می خواهیم که حلاوت یاد خودت را به ما بچشان.

خامنه ای تصریح کرد: منظور از ذکر یادکردن بی خاصیت نیست بلکه یادآوری خصوصیاتی از خداوند است که انسان باید آنها را در خودش و جامعه تحقق ببخشد.

او یکی از الزامات شکر را شناخت نعمت دانست و افزود: فقیرترین ملتهای دنیا کسانی هستند که زیر پای آنها معادن نفت و طلا و اینهاست اما عرضه استخراج و استفاده آن را ندارند. اینها شکر نعمت الهی نیست.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام تاکید کرد: ما باید شکر مناسب نعمتهای الهی را به جا آوریم و شکر مناسب در استفاده درست و صحیح از نعمتهاست. شکر نادرست و ناقص نعمتها به این است که این همه لیسانس و فوق لیسانس و دکتری در جامعه داریم اما استفاده درست از آنها نمی کنیم. آیا این همه متخصص و مهندس در صنعت عملی ما نقش ایفا می کنند؟ خیر، بیشتر آنها پشت میزنشین و حقوق بگیر هستند و لذا پیوندی میان صنعت عملی ما و متخصصین دانشگاهها نیست.

او با ذکر این مطلب که متخصصین علوم انسانی نقشی در حل مسائل جامعه ما ندارند، گفت: اینها نسخه های غربی را برای ما نقل می کنند اما از خود، چیزی برای گفتن ندارند.

خامنه ای افزود: بسیاری از مباحث جامعه ما که بسیار اساسی است و باید به آنها خیلی اهمیت داد به دست فراموشی سپرده شده است. مهمترین مباحث جامعه امروز ما مباحث اخلاقی است که توسط حوزه های علمیه به فراموشی سپرده شده است که دلیل آن هم این است که مسائل اخلاقی بیشتر در محاق قرار گرفته و بیشتر به مباحث احکام پرداخته شده است و طبعا در مسیر اجتهاد و در زمینه ارزیابی آن روایات، توجه به اعتبارسنجی روایات از لحاظ سلسله رواه توجه بیشتری شده اما وقتی به مباحثی رسیدند که مربوط به احکام نیست، آنها را بی اهمیت شمرده و آن دقتی که در اعتبارسنجی لازم بوده انجام ندادند و دچار تسامح در ادله سنن شدند.

او حقوق جامعه و مباحث اخلاقی را نیاز امروز جامعه دانست و تاکید کرد: سقوط جامعه ما معلول سقوط اخلاق و معرفت در جامعه است که به فراموشی سپرده شده و در حد توصیه های اخلاقی در منبرها و سخنرانی ها تنزل یافته است و مجتهدین و مراجع ما از پرداختن به این مسائل احساس بی نیازی می کنند.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام شکر منعم و بکارگیری نعمت در جهت خواست منعم را از دیگر موارد مندرج در ادعیه دانست و ادامه داد: وقتی از خداوند می خواهیم که لغزشهای ما را ببخشد متوجه هستیم که خطا و اشتباهی کردیم و از خدا فرصت جبران می خواهیم و این مساله خوبی است.

او خاطرنشان کرد: خداوند در این دعاهای بعد از نماز ماه مبارک رمضان به ما می آموزد که خیر و خوبی ها را برای همه بخواهید نه فقط مسلمانان.

خامنه ای ادامه داد: در برخی دعاهای دیگر ماه رمضان از خداوند طلب عدل و انصاف می کنیم؛ موارد و مصادیق عدل و انصاف فراوان است. ما همه روز در حال قضاوت هستیم و البته کسانی که تریبون دارند و دست به قلم هستند مرتب اظهارنظر می کنند و بسیاری از اینها در زندگی خود مشکل دارند و خدا به آنها رحم کند چون همه را به سیخ می کشند و در معرض قضاوت و داوری خود قرار می دهند.

او شکر نعمتها، ضایع نکردن نعمتهای الهی را نمونه عدل و انصاف برشمرد و گفت: بر اساس آمار اعلام شده، در ژاپن هر نفر ۱۸۰ گرم، در اروپا ۳۰۰ گرم، در آمریکا ۷۵ گرم زباله دارد اما در ایران این رقم، ۸۵۰ گرم برای هر نفر است.

دبیرکل مجمع نیروهای خط امام با بیان اینکه انصاف و احساس تعهد در مصرف یکی از مصادیق عدل و انصاف در زندگی است، به مصادیق بی انصافی اشاره کرد و افزود: ازبین نبردن ارزش فرصتهای قبل از ما با از بین بردن آثار کار گذشتگان، حذف خدمات مخالفان از تاریخ، عدم انجام پروژه های اصلاحی در زمانهای بعد … همه از مصادیق بی انصافی است و انصاف و عدالت در همه اینها معنای خاص خود رادارد.

او اضافه کرد: اگر بخواهیم سختگیرانه و دقیق با این مسائل برخورد کنیم احساس می کنیم خیلی دور هستیم از آن چیزهایی که فکر می کنیم به آنها اعتقاد و دلبستگی داریم. کافی است نگاهی به زندگی امام علی(ع) کنیم، ما در زندگی خود اهدافی را تعریف کردیم و در رسیدن به آنها سعی می کنیم از هر وسیله ای استفاده کنیم درحالیکه در منطق علوی اینگونه نیست.

خامنه ای در مورد دلیل اختصاص زمان خاص برای دعا گفت: هرکاری در زندگی زمان خاصی دارد، مانند فصل کشت و درو. برخی دانشمندان معتقدند در نیمه های شب، ذهن انسان از همه ساعات شبانه روز فعالتر و دارای درک بیشتری است و شاید نیمه شب برای دعا به همین دلیل فضیلت بیشتری دارد و قرآن کریم به این زمان اشاره دارد.