یادداشت : کاربرد فیبرین در درمان بیماری های قلبی / دریا مهرپیشه

 

 

شیوع بیماریهای قلبی و عروقی منجر به مرگ و میر جمع کثیری از مردم جهان شده  است. انفارکتوس قلبی و نارسایی احتقانی قلب از عمده ‏ترین دسته‏ی بیماریهای سیستم قلبی عروقی می‏باشد. سکته قلبی که در نتیجه انسداد عروقی کرونری قلب به وقوع می پیوندد منجر به ایجاد ناحیه مرده ای روی بافت عضلانی قلب می شود که به آن انفارکتوس میوکاردیومی اطلاق می شود و حضور آن روی قلب فرد بیمار می تواند منجر به سکته های بعدی و در نهایت مرگ فرد بیمار شود.

پیوند قلب احتمالاً بهترین گزینه برای بیماران مبتلا به CHF یا نارسایی قلبی می‏باشد. اما با توجه به محدودیت اهدا کننده این عضو و نیز نیاز مبرم به درمان سرکوب کننده سیستم ایمنی این روش با مشکل روبروست.

داروهای متنوع و نیز فعالیت های وابسته به جراحی برای این بیماران، پیشرفت زیادی کرده است ولی این داروها فقط می‏تواند دو الی سه سال به مدت طول عمر این افراد بیفزاید و سایر روشهای درمانی مرسوم می‏توانند مرگ و میر قبل از انفارکتوس موسوم به Post – MI را بهبود ببخشند،

اما نمی‏توانند فعالیت قلبی را آن طور که  باید برگردانند. شواهدی وجود دارد که سلولهای بنیادی قلبی مستقر  (RCS) قابلیت بازگرداندن قابلیت عملکرد قلب را داراست ولی چنین جبرانی پس از وقوع MI یا انفارکتوس قلبی کافی نیست لذا نیاز به پیوند سلول از ناحیه صدمه دیده است به منظور کمک به ترمیم ماهیچه‏ی قلب خواهیم داشت.

امروزه تحقیقات در زمینه مهندسی بافت در سطح وسیعی رو به گسترش است به طوری که مهندسی بافت توانایی بالقوه برای ساخت عضو و بافت دارد. به منظور بهتر شدن کارایی کشت سلول و بافت ، نیاز به ایجاد شرایط سه بعدی بدن (in vivo)بیرون بدن در حالت  خارج بدن (ex vivo) است. برای نیل به این هدف، سلولهای بافت مورد نظر روی داربست ها کشت  داده می شوند. داربست ها ساختارهایی حمایت کننده شامل مواد در یک ماتریکس خارج سلولی هستند که تیمار های مختلفی روی آن ها انجام شده است. در ابتدا داربست ها تنها برای انتقال دارو و هورمون به بدن­، به کار میرفت ولی تحقیقات بعدی نشان داد که توانایی حفظ ، نگهداری و حتی انتقال سلول ها به بدن را دارد. روند پیشرفت در زمینه استفاده از داربست ها در پیوند عضو، به سرعت رو به افزایش است و برای بهبود آن از مواد و ساختار هایی شبیه به بافت هدف استفاده می کنند .

برای تکثیر سلول ها روی داربست ها تحقیقات همچنان ادامه دارد تا بدین وسیله کارایی کشت سه بعدی افزایش یابد. برای این منظور نیاز به شبیه سازی محیط داخل بدن است که از کشت هم زمان سلول های هدف و سلول های استرومایی استفاده شده است.

استفاده از فیبرین که یک پروتئین موجود در خون است به‌عنوان یک ماده هموستات، درزرگیر و چسبنده، کاربردهای متعددی دارد. تحقیقات قابل توجهی با تمرکز بر توسعه کاربردهای بالقوه این ماده بیولوژیکی قوی، صورت گرفته است. درواقع، چسب فیبرینی ممکن است کاندید داربست سه بعدی باشد که قادر به حفظ ویژگی های اصلی سلولی(چسبندگی، تکثیر و تمایز) سلول های دارای ظرفیت بازسازی، بعد از کاشت در داخل بدن است. همچنین فیبرین دسترسی به سلول های کاشته شده به اندام های آسیب دیده را تسهیل می کند و به طور ذاتی با مشکل به دام افتادن سلول های پیوندی دوردست (که اغلب در مطالعات کاردیومیوپلاستی سلولی مشاهده شد) مقابله می کند. جالب توجه است که داربست های فیبرینی را می توان طوری تغییر داد که بتوانند به صورت سیستم های رهایش کنترل شده برای سایر عوامل درمانی عمل کنند.

استفاده از بافت های قلبی مهندسی شده برپایه فیبرین، روش مناسبی برای حل مشکلات مربوط به بقا و توزیع سلول، تحویل فاکتورهای رشد و ورگزایی مجدد ارائه دهد. ویژگی های خاص فیبرین به عنوان پلیمر طبیعیف مانند امکان به دست آمدن آن از یک منبع اتولوگ(پیوند ازخود فرد) یا امکان توسعه آن به ساختار بسیار دقیق با تغییر شرایط پلیمریزاسیون، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. همچنین ترکیب فیبرین با مواد دیگر و شکل دهی مناسب فیبرها را نیز می توان به طور مناسب تعدیل کرد. از آنجا که درحال حاضر استفاده از فیبرین برای مصارف بالینی به تائید رسیده است احتمالاً استفاده از داده های آزمایشگاهی در تحقیقات بالینی را تسهیل می کند. بااین حال، مسائل حل نشده بسیاری وجود دارد که بایستی با انجام تحقیقات و مطالعات مقایسه ای بیشتر درمورد ارزیابی منبع بهینه سلول و ترکیب فیبرین (برای دستیابی به ویژگی های ساختار، مکانیکی و بیولوژیکی بهتر) مشخص شود.

 

 

منبع : نگام ؛ ناگفته های ایران ما